Sonuncu Apostol

O, RAMZ MEHDYEVN BR GN QANUN QARISINDA CAVAB VERCYN DEYR V HACIBALA ABUTALIBOVUN XRONK SB XSTS OLDUUNU BLDRR

HAZIRDA PREZDENT APARATININ B MDR OLAN BR XS HEYDR LYEV "BR AYAI GORDA OLAN QOCA KAFTAR" ADLANDIRIBMI...

Bak hr cra Hakimiytini sabiq bas, Heydr liyevin n sadiq adamrlarndan saylan v bundan fxr duyduunu he vaxt gizltmyn Rafael Hceynov "Monitor" jurnalna msahib verib. Nzr alsaq ki, hazrda onun haqqnda n mxtlif sz-shbtlr gzir, htta tezlikl hsb edilcyi bildirilir, o zaman kemi merin v hazrk deputatn personasna maran tbii olduu z xar. ctimai maraqdan x edib jurnalda getmi msahibnin trcm variantn diqqtiniz tqdim edirik.

- 2002-ci ild siz ilk df olaraq cmiyytd byk ajiotaj yaratm bir bynatla x etdiniz. O zamank aqlamalarnz nc prezidentin (H.liyev nzrd tutulur - red.) bzi namlum i sullarnn gizlinlrin iq salm oldu. Hmin vaxt bir oxlar sizdn ciddi fallq gzlyirdi. Sizs klgy kildiniz. Passivliyiniz n il bal idi?

- Heydr liyevin trafndak bir ox xslrdn frqli olaraq, mn ona mnasibtd hmi smimi olmuam. 30 ildn artq mddtd v daim Heydr liyeviin yannda qrar tutanlardanam. ki il nc siz dediklrimi dflrl dvlt basnn zn d sylmidim. H.liyevin trafnda el adam yox idi ki, prezidentl bel smimi shbt crt etsin. Htta mnim csart edib ona dediyim el eylr olurdu ki, onun olu syly bilmirdi. H.liyev inanrd mn. Bilirdi ki, limdn satqnlq glmz. vzind prezidentin yaxn trafnda ellri vard ki, onlar hakimiyytdn salnd illrd ona xyant etmidilr. Mn he cr anlaya bilmirdim - niy H.liyev onlar yksk dvlt postlarndan knarladrmr? Bu fikir mn daim zab verirdi. Ax mhz hmin adamlar, hanslar ki, indi Prezident Aparatnda oturublar, hl 90-c illrin vvllrind, n vaxt ki biz H.liyevin qayd n mummilli hrkata balamadq, zm deyirdilr: bir aya gorda olan qoca birisi il siz hans perspektiv mid edirsiniz? Tsvvr edin, bel szlrin mllifi indi Prezident Aparatnda n yksk postlardan birini tutur.

- Hans postu?

- Aparatn b mdirlrindn biridir. Hakimiyyt gln kimi, o, Heydr liyevii "qoca kaftar" adlandrrd. Btn bunlar haqda mn H.liyevi daim mlumatlandrmam. Ancaq mnim tccbm sbb olsa da, hmin adamlar o, i banda saxlayrd. stefama qdr prezidentl olduqca aq shbtim olub. Bu haqda ilk df danram, nki hesab edirm ki, artq o, tarixin maldr. O zaman prezident dedim ki, trafnzda Azrbaycann dirlii n he n etmmi adamlar var. stlik, gn-gndn bu adamlarn hkumtdki statuslar v slahiyytlri genilnir. Mnim "niy hakimiyytd olmadnz vaxtlarda siz qar getmi insanlar hlledici postlar tutur" sualma H.liyevin cavab bel oldu: "Rafael, baa d, indi bu adamlar mn lazmdr. Zamannda mn S.Hseynovla, R.Quliyevl d ilmy mcbur olmuam. Hr eyin vaxt var." Ancaq prezidentin cavab mni qane etmdi v o zaman qti qrar verdim ki, istefaya getmliym.

- Hakimiyytd olan daha kimlr Heydr liyevin qaydnn leyhin xrdlar?

- Msln, Ramiz Mehtiyev. Biz onunla 20 ildn artqdr bir binada yaayrq. V mn z gzlriml grmm, nec A.Vzirovun hakimiyyt gliindn sonra o, z mnzilindn H.liyevin portretini xarb. Onun qarajndan H.liyevin sndlri olan xarlr, yandrlrd. Bu fakt bard d zamannda H.liyevi mlumatlandrmam. Mni ayr eylr narahat edir. Bu gn hmin adamlar hazrk prezidentin d hatsinddirlr. Mn onlarn lham liyev kmk etmk sylrinin smimiliyin v tmizliyin inanmram. N qdr ki, H.liyevi satanlar yksk vziflrddir, .liyevin taleyin gr narahatam. Mn btn hyatm H.liyev srf etmim. Mnim n Azrbaycan ox zizdir. Milyonlarla digr sad vtnda kimi, istmirm ki, H.liyevin dnmind qazanlm msbt nailiyytlr itirilsin. Ancaq hesab edirm ki, Yusif Hmbtovla Ramiz Mehtiyevin qanun qarsnda duracaqlar gn glck. Mn onlarla yalnz orqanlarda danacaam.

- stefaya niy getdiniz?

- Mn prezidentdn dn-dn tlb edirdim ki, paytaxta xsusi status verilsin. Ancaq Heydr liyev aq deyirdi ki, he kiml, htta mniml d hr zrindki hakimiyyti blmyck. Deyirdi: "Htta A.Mtllibov v .Vzirov da paytaxt hakimiyytini kiminls blmyiblr, indi sn istyirsn bunu mn edim?!" Ancaq tkidlrim davam edirdi. Mn slahiyytsiz Bak meri olmaqdan bezmidim. Sonra prezidentin xbri olmadan Bak hrinin xsusi statusu haqda layih hazrladm v baxlmaq n Avropa urasnn ekspert qurupuna gndrdim. H.liyev bundan xbr tutdu. O, mni yanna araraq narazln bildirdi v qti kild "Bak he vaxt bu statusu almayacaq!" dedi.

O vaxtlar mn htta prezidentdn xbrsiz tikinti irktlrin oxmrtbli binalar n sahlr ayrmaq hququna bel malik deyildim. Hr eyi H.liyev xsn z hll edirdi.

- Dvlt basnn istefa qrarnza mnasibti nec oldu?

- ox neqativ. Mniml uzun mddt shbt apard v ald ki, getmyim. stefam bard frman uzun mddt imzalamad. O zaman zm zm vzifdn azad etmk bard mr verdim. Bu, H.liyevin idariliyi dvrnd yegan presedent idi. Hmin vaxt prezident lkd yox idi. O vaxtk sb grginliyi v drin depressiya ona gtirdi ki, bel bir qrar qbul etdim. Mn nyis dyimk v hamya, o cmldn prezident gstrmk istyirdim ki, vzif mndn tr mqsd deyil. Mn asanlqla istniln vzifdn imtina ed bilrm, ancaq bu, he bir halda dnyagrm tsir buraxa bilmz - mn nc prezidentin siyastinin qat trfdarlarndan idim.

O zaman z frmanmla z slahiyytlrimi birinci mavinim verdim. liyev lky qaydanda artq hava limanndaca bu bard mlumamlandrlmd. Prezident mni yanna arb qrarm dyimyi xahi etdi ki, mnim istefam haqda z frman ver bilsin. Ona dedim ki, tcili tibbi malicy ehtiyacm var. Onunla hminin glck faliyytimin perspektivlrini mzakir etdik. Deputatla namizdliyimi vermk istyimi aqladm. O is mn Milli Mclis sdrinin birinci mavini postunu tklif etdi. nki Arif Rhimzadni Prezident Aparatnda yksk postlardan birin tyin etmk istyirdi. Mn d rt irli srdm - parlamentin spikeri lham liyev olsun. De-fakto hmin vaxt o, (varis - red.) onsuz da dvltin v hkumtin ikinci xsi idi. Mn .liyevin ikinci xs statusunu leqalladrma tklif etdim. Ancaq H.liyev dedi ki, bu bard danmaq hl tezdir.

- H.liyev sizinl icra hakimiyyti basna yeni namizdlri mzakir etdimi?

- Bli. Mn idman v turizm naziri blfs Qarayevin adn kdim. Prezident ideyan dstkldi. .Qarayevin tyinat bard qrar layihsi d demk olar, hazr idi. stndn az kemi, xaric malicy yollandm. Bu zaman Heydr liyev mn zng edib bildirdi ki, icra bas .Qarayevi deyil, Hacbala Abutalbovu qoymaq istyir. Mn bunu drin tccbl qarladm - ax niy mhz H.Abutalbov? Sn dem, qrar layihsindn xbr tutan Abutalbov prezidentl gr nail olub v onun ayaqlarna drk gz yalar iind yalvarb ki, hmin posta onu tyin etsin. He olmazsa, aylna. H.liyev raz olmurmu. H.Abutalbov is hnkr-hnkr alayb v yalvarb. Onda prezident yalvarlar grb onu mvqqti bu posta tyin edib. H.Abutalbov hmin vaxt ba nazirin mavini vzifsini tuturdu.

- Bu tyinata reaksiyanz nec oldu?

- Tbii ki, pis. Mn Heydr liyevi dedim: "Bu, nec olur? Ax znz d bilirsiniz ki, o adam xstdir. Bel bir adam el msul vzify nec tyin etmk olar?"

- Nec yni "xstdir"? H.Abutalbov ndn ziyyt kirdi ki?

- Onda xroniki sb pozuntusu var. Bu bard prezident d bilirdi. Mn bundan 1993-c il xbr tutmudum. Hmin vaxt abituriyentlrin qbulu zr Dvlt mtahan Komissiyasnn sdrliyin H.Abutalobvun namizdliyi mzakir olunurdu. Prezident Aparatnn humanitar bsinin mdiri Fatma Abdullazad namizdliyin leyhin xr, Abutalbovun xst olmas bard tkzibolunmaz sndlr tqdim edirdi. O zaman H.liyev onu bu posta tyin etmkdn vaz kedi. Lakin mn H.liyevin hakimiyyt gliind onun xidmtlrini nzr alb, bu adam incitmmyi v Suraxan rayonuna icra bas gndrmyi xahi etdim. O vaxt stlik, onu xsi qyyumluuma gtrdm. O is sonra buna gr mn nakrlkl cavab verdi. Sz dmkn, bu haqda sizin jurnala danmam.

- Bs H.liyev z tyinatn hans arqumentlrl saslandrd?

- Dedi ki, mn "hrin sprgisi" lazmdr. Yeri glmikn, H.Abutalbov haqda bu ifadnin mllifi H.liyevin zdr. Mn bu qrardan ardm. V H.liyev etiraz edib sorudum ki, "Heydr liyevi, dorudanm hr meri vzifsin sprgi-bakl tapmaq tin oldu ki, sprgi-naxvanln tyin etdiniz?" Prezident bildirdi ki, yerliiliy he zaman xsusi diqqt vermyib v onun n Abutalbovun haradan olmasnn hmiyyti yoxdur.

- Hakim partiya sralarnda zvlynz qalrm?

- Mn bu partiyan quranlardan olmuam. Soruanda ki, partiyan n vaxt trk etmy hazrlarsnz, dorusu, mni tccblndirir. Msl ondadr ki, YAP-a qbul bard he zaman riz yazmamam. H.liyevin gstrii il partiyann qurulmasnda n fal kild itirak etmim. Mni partiya sdrinin mavini vzifsin d o tyin edib. gr partiyaya qbul bard riz yazmamamsa, onda niy xmaq haqda yazmalyam?

- Bs znz YAP-n zv sayrsnzm?

- Xeyr, saymram. stefadan sonra partiyann toplantlarna v faliyytin bir df d qatlmamm. Fikrimc, indiki vziyytind "Yeni Azrbaycan" k gzlyir. Partiyann kkl dyiikliklr ehtiyac var. Onun proqram mddalarnn oxu khnlib. lham liyev v Sirus Tbrizli istisna olmaqla, partiya rhbrliyindki digr xslr reformalarn zruriliyini drk etmyn qat mhafizkarlardr. gr .liyev partiyada kkl islahat aparmaq istyind qrarldrsa, onda qsa zamanda kadrlarn rotasiyas getmlidir. Partiyann proqram mddalar dyidirilmli, rhbrliy islahat qvvlr gtirilmlidir. Mhz yaranm vziyyti nzr alaraq mn H.liyev d, .liyev d tklif etmidim ki, yeni islahat hrkat yaradlsn v onun banda .liyev dursun. Mn lham liyevin siyasi douunun YAP-dan balamasnn qat leyhdar olmuam. Sz dmkn, onun z bu ideyan byk maraqla qbul edib v dstklyib.

Ancaq hmin mhafizkarlar qanadnn nmayndlri H.liyev dezinformasiyalar trdlr v onu inandrmaa aldlar ki, guya islahatlar hrkatnda mn konyuktur v xsi maraqlar gdrm. Guya hrkata oxlu sayda z adamlarm yerldirmim. Ancaq bunlar hams a yalan idi. H.liyev d bilirdi. Tssf ki, son anda o da .liyevin siyasi douunun YAP-dan balanmas yolunu tutdu. Ancaq indi d YAP n hr ey itirilmyib. Sadc, hakim partiyann siftini v mzmununu kkl surtd dyidirmk lazmdr. ks halda o, kompartiyann taleyini yaayacaq.

- Bs znz yeni partiya yaratmaa hazrlamrsnz?

- Dflrl bildirmim ki, mnim he bir siyasi ambisiyam yoxdur. Mn uzun mddt H.liyev siyasi komandasnn zv v onun sadiq silahda olmuam, doma paytaxtmza, btn Azrbaycana sdaqtl qulluq etmim. He vaxtda H.liyev v onun irsin qar getmrm. stlik, limdn glni edcym ki, bu fsanvi xsiyytin xatirsi bdildirilsin. Yaxn zamanlarda H.liyev haqqnda xatirlrimi qlm almaa balayacaam. Kitabda bu adam haqqnda btn hqiqti aacaam. Bu, hm xidmtlri, hm d qsurlar olan hkmdar haqqnda daltli bir kitab olacaq.

Mn onun leyhinym ki, bu gn mxalif nrlrin mtlq ksriyyti, o cmldn sizin jurnal H.liyev haqqda n gldi yazr. Bel olmaz! Hrnd xsn mnim yaddamda iki H.liyev qalb - onlardan biri z faliyyti dvrnd hqiqtn xalqa xidmt edib, digri is faliyytinin ikinci mrhlsind z maraqlarn xalqn maraqlarndan stn tutub. El bilirm, glck nsillr bu qeyri-ordinar insann faliyytini bizdn d yax qiymtlndircklr.

Mn partiya yaratmaa hazrlamram. Siyasi partiyalar dvr keib. Yaxn illrd z faliyytimi hazrk parlament rivsind falladrmaq v nvbti sekilr hazrlamaq fikrindym. Tssf ki, ar depressiya (xsusn d H.liyevin lmndn sonra) v shhtimin pislmsi hl d mn siyasi faliyytl tam gcl mul olmaa imkan vermir. Ancaq artq yeni sessiyann iin ciddi hazrlamaa balamam. El bilirm, ilk proqram xm ksr siyasi qvvlri tccblndirck.

- Bs yeni prezidentl gr v ona situasiya il ilgili z baxlarnz atdrmaa almsnzm? Ax bu adam uaqlqdan tanyrsnz...

- Tssf, prezident seilndn sonra lham Heydrovi mni qbul etmyib. Axrnc df onunla atasnn dfnind rastlamq. Bundan sonra bir ne df gr chd gstrmim, amma uursuz olub. Odur ki, z fikirlrimi ona parlament tribunasndan atdrmal olacaam. Baqa yolum yoxdur.

- Uzun illr siz H.liyevin n yaxn dairsin daxil olmusunuz. Tk-tk adamlardansnz ki, nc prezident siz inanb, fikirlrini sizinl blb, planlar bard danb. Dey bilrsinizmi ki, mrnn sonunda o, n etmk istyirdi v nlri ed bilmdi? lmdn sonra znn xsiyytin labd prsti mnasibti nec idi?

- Bli, H.liyev mniml aq olub. Mn he vaxt yaddan xarmayacaam, lmn bir ne il qalm o, bir gn mn zng edib Fxri Xiyabana glmyimi xahi etdi. Heydr liyevi Zrif xanmn mzar stn gl-ik qoyandan sonra bir anla xyala dald, sonra indi basdrld yer gldi. Dedi: "Rafael, mn istyirm mni burada basdrsnlar. Buran tmizlt v oxlu gzl gllr k." Etiraz etmk istdim: "Nec yni, ax siz Kirovun heyklinin yerind dfn edilmlisiniz. Biz hmin yeri mxsusn sizin n ayrmq, orada hm d heykliniz ucalmaldr."

H.liyev glmsnd. Onun sonrak sitat daha tccbl idi: "Bunlar mn lazm deyil. Sn istyirsn ki, Kirov kimi mnim d heyklimi sonra sksnlr? Yox, n yax yer el buradr." Axrda htta zarafatndan da qalmad: "Bax, burdan mn qiyabi kild hm d ziz liyevi (qaynatas), Tamerlana (qayn) v Zrify gz qoyacaam."

H.liyevin n lvi arzusu sonuncu mnzil z evindn v Azrbaycan adtlri zr yola salnmas idi. lmn az qalm bir ne df bu bard mn demidi. Tssf ki, ail zvlri onun axrnc vsiyytini yerin yetirmdilr.

H.liyev z adnn vsf edilmsi mslsin flsfi yanard. O he zaman zn difirambalar hsr olunmasn istmyib. Hesab edirm ki, onun ad il adlandrlan v H.liyevin xatirsini bdildirmk mqsdi gdn fond da mhz onun vsiyytlrindn x etmlidir. Onun ad il mhtkirlik edilmmlidir.

- H.liyev yaddanzda nec qalb?

- O, hmi axradk mbariz aparard. Bax, indi btn KV-lr yazr ki, H.liyev z yerin .liyevi varis hazrlayrd. Yox v bir daha yox! Ne df mn xahi etdim ki, .liyevi daha yksk posta tyin etsin, ancaq prezident raz olmad v fikrimi rdd etdi. Mn hiss edirdim ki, tlsir v eyni zamanda baa dr ki, o v yalnz o hl ox i gr bilr. Ancaq dndynn htta yarsn da realladra bilmdi.

Mbariz onun hyatnn mnas idi. Htta hyatnn n son dqiqlrind Heydr liyev nasazla qalib glcyin, ayaq st duracana v 2003-c ilin prezident sekilrin qatlb daha 5 il lkni idar edcyin mid edirdi. O yaama bacarrd v nec yaama bilirdi. Onun stnly d bunda idi.

E. FTULLAYEV

"Monitor", No 64, 10 iyul 2004, "Yeni Msavat" qzetinin trcmsi